De supermarkten van Monique Ravenstijn zijn meer dan een plek waar je je boodschappen haalt. Het is een plek die ruimte biedt voor verbinding, waar iedereen welkom is, waar verhalen worden verteld en waar de mensen die het moeilijk hebben terecht kunnen. “Ik wil de wereld mooier achterlaten dan ik hem gevonden heb. En daarvoor moet je klein beginnen.”
Hoewel Monique eigenlijk geen ambities had om in de supermarktwereld te belanden, liep het toch zo. Haar opa had een lokale winkel in Medemblik, haar ouders runden een supermarkt en op haar 27ste stapte Monique zelf in het familiebedrijf. “Toen ik klein was wilde ik nooit de winkel in. Ik ben de vijfde generatie. Ik vond het veel te hard werken, maar nu zit ik er tóch – en met heel veel plezier.”
Het begint met de Spar in Opperdoes (gemeente Medemblik), maar wanneer haar ouders een winkel op Texel kopen, gaat Monique daar de supermarkt runnen. Op Texel ontstaat ook haar ambitie om de harde zakelijke wereld van de supermarktbranche te combineren met haar wens om de wereld een stukje mooier te maken. Dat doet ze door samen te werken met lokale ondernemers, hun verhalen te vertellen en consumenten bewust te maken van de waarde van voedsel.
Na veertien jaar keert ze terug naar het vasteland. “Toen ik terugkwam dacht ik: ‘Zie je wel, ik ben niet gek.’ De eilanders hebben gewoon een heel andere mentaliteit. Het is daar meer comme ci, comme ça, en dat past toch minder bij mij. Terug in Zwaagdijk (gemeente Medemblik) voelde ik meteen weer die andere mentaliteit: aanpakken, de klus moet geklaard worden. Dat past beter bij mij.”
Mootjes Mini-supers
Monique verhuist naar Bergen, van waaruit ze haar drie Jumbo Monique-supermarkten runt: in Zwaagdijk, Heerhugowaard en in het hart van Alkmaar. Daar worden haar maatschappelijke ambities al snel aangewakkerd, wanneer ze hoort over menstruatie-armoede: “Ik hoorde over gezinnen die voor hun jonge meiden geen maandverband kunnen kopen. En dan denk je: zo duur is dat toch niet? Maar als je moet kiezen tussen brood of maandverband en je hebt niet eens een euro, dan is de keuze snel gemaakt. Ik dacht: hier móét ik iets mee.”
En zo ontstaat het idee voor Mootjes Mini-supers: kleine weggeefkastjes die staan in tuinen, gemeentehuizen, wijkcentra en huisartsenposten in de Kop van Noord-Holland, en inmiddels ook twee in Brabant. Ze zijn bedoeld voor mensen die aan het einde van de maand net niet uitkomen. “Deze doelgroep is vaak niet in beeld bij de voedselbanken. In de kastjes vinden ze een mix van producten uit een basis keukenkastje, maandverband én boeken. Het boek is het middel waardoor mensen naar het kastje durven te komen. Het is als het ware een betaal- of ruilmiddel. Voor armoede komen veel mensen liever niet uit, maar via de boeken ontstaat verbinding én dat werkt.”
Vandalisme
“Natuurlijk zijn de kastjes ook weleens leeggehaald. Zo hadden jonge meiden een speeltuin versierd met maandverband en tomatensaus. Maar toen we hen uitlegden dat er leeftijdsgenootjes zijn die zulke middelen niet kunnen krijgen, zagen we direct een omslag.
Ook waren er jongens op de kermis die de kastjes hadden leeggeroofd. Toen de dame die het kastje beheert hierover een bericht op Facebook plaatste, mét uitleg waarom dit initiatief bestaat, vonden we de volgende dag een excuusbrief in het kastje – samen met twee volle zakken boodschappen. Zo zie je dat die jongens zich op hun manier toch bewust werden van het onderliggende leed. Uiteindelijk gaat het erom dat er licht komt in de samenleving, dát maakt het verschil.”
De supermarkt als kerk
En zo zijn er nog veel meer initiatieven waarmee Monique het verschil probeert te maken: koffieochtenden in de supermarkt, stoelyoga voor mensen die normaal geen yoga kunnen volgen vanwege de kosten, en kookmiddagen met zeventien nationaliteiten waarvan de opbrengsten naar de mini-supers gaan. “Zelf heb ik er bijna geen werk aan,” vertelt ze. “Ik maak wat flyers, persberichten, posters en zorg voor de ruimte. Zo kun je pragmatisch samenwerken en meteen de wereld een stukje mooier maken. Daar word ik wel bloid van.”
“De supermarkt is voor mij veel meer dan een plek waar je je boodschappen haalt. Ik zie het als de kerk van vroeger, maar dan zonder het religieuze aspect. Een plek van verbinding, een ontmoetingsplek. Zo ben ik de supermarkt ook gaan benaderen. Net als de kerk staat mijn supermarkt midden in de samenleving, daar vindt het leven plaats. En net als in de kerk van vroeger kijk je hier om naar mensen die het wat moeilijker hebben – met de Mootjes Mini-supers, het kopje koffie of een gebakkie. En daardoor ontstaan er in mijn supermarkt vriendschappen voor het leven.”
Kleine stapjes
Wat maakt dat Monique haar ideeën ook echt tot realiteit brengt? “Toen ik klein was zag ik Miss Universe op tv zeggen: ‘I want world peace’. En dan dacht ik: dat kan toch helemaal niet? Toch bleef het bij mij sudderen. Jaren later, na een cursus persoonlijk leiderschap, werd het me ineens duidelijk: als ik buiten de gebaande paden ga en uit mijn aangeleerde patronen stap, wordt er een andere wereld zichtbaar. En als dat zo bij mij werkt, kan dat ook voor anderen werken. Je kunt niet de hele wereld in één keer veranderen, maar in kleine stapjes kun je wél veel bereiken.
Het gaat over sociale duurzaamheid; dat moet je continu blijven uitdragen. Zo schrijf ik bijvoorbeeld een column in een vakblad en binnenkort start ik een podcast met verhalen van lokale ondernemers. Ik wil mensen bewust maken van wat er wél kan. En als er meer initiatieven ontstaan, juich ik dat alleen maar toe. Samen kunnen we een inspiratiebron worden voor anderen.”
Liefde
Monique zet zich op talloze manieren in voor anderen. Maar hoe zit het eigenlijk met haarzelf? Ook daar is ze zich heel bewust van. “Ik geloof dat als je jezelf durft te zijn, je minder ontevreden bent en minder bevattelijk voor ziekte. Als de energie goed door je lijf stroomt, heb je geen blokkades.” Toch is gezondheid nooit een gegeven, benadrukt ze, en hoopt ze dat zij en haar drie kinderen zo lang mogelijk gezond blijven.
Daarnaast is er nog een persoonlijke wens. “Ik zou nog wel de liefde van mijn leven willen ontmoeten. Ik ben nu twaalf jaar alleen en die tijd heb ik nodig gehad om mezelf te vinden, om mijn eigen schaduwkanten te omarmen. Maar nu durf ik te kiezen voor wat ik zelf wil en dat is liefde.”
